Weeshuis

Het Centraal Israëlitisch Weeshuis aan de Utrechtse Nieuwegracht 92 werd op 1 augustus 1871 geopend. Het was een landelijk weeshuis voor Joodse kinderen vanaf zes jaar. Na een verordening van de Duitse bezetter op 8 sept. 1940 kwamen de meeste kinderen in het Joods weeshuis in Den Haag  naar het Centraal Israëlitisch Weeshuis in Utrecht.

Begin 1942 had het weeshuis ongeveer vijftig kinderen en dertig gastkinderen die na de Kristallnacht uit Duitsland waren gevlucht. In oktober 1942 deporteerden de Duitsers alle kinderen en het voltallige weeshuispersoneel. De directie: Bernard Salomon Themans en Judik Themans-Simons kregen de gelegenheid te ontsnappen, maar verkozen bij de kinderen te blijven.

De uit Duitsland gevluchte kinderen gingen direct naar Kamp Westerbork. De Nederlandse kinderen gingen via een weeshuis in Amsterdam in 1943 naar Westerbork en  werden gedeporteerd naar Oost-Europa. Op een enkeling na werden ze allemaal vermoord in de concentratiekampen.

Na de oorlog werd het gebouw gebruikt door verschillende zorginstellingen. Tot 1999 huisde er een afdeling van het Wilhelmina Kinderziekenhuis. In het voorste gedeelte van het pand is nu het Leger des Heils gevestigd. Sinds 2001 is het achterste gedeelte, met onder andere de synagoge op de eerste verdieping, eigendom van de Liberaal Joodse Stichting Merkaz (= Centrum).

In 1992 werd op initiatief van Mr Sophie Hankes van de Nederlands-Israëlitische Gemeente Utrecht een hardstenen herdenkingsplaquette aan de ingang van Nieuwe Gracht 92 onthuld met als tekst: Het kind is niet meer. Gen. 37.30. In dit gebouw was sinds 1871 gevestigd het Centraal Israëlitisch Weeshuis. Joodse weeskinderen vonden hier een veilig thuis. In 1942 werden zij, hun begeleiders en hun directeur van hier weggevoerd. Zij keerden nimmer weer. Mogen hun zielen gebundeld worden in de bundel van het eeuwige leven.

In 2010 werden ter nagedachtenis aan de slachtoffers Stolpersteine in het trottoir voor het voormalige weeshuis aangebracht door kunstenaar Gunter Demnig. In 2013 werd bekend dat op de Johan van Oldenbarneveltlaan, bij station Utrecht Maliebaan een monument wordt geplaatst ter nagedachtenis aan alle circa 1200 Joodse slachtoffers uit Utrecht, waaronder de kinderen uit het Weeshuis.

Bron: Wikipedia